ASP.NET Nedir?
Yazan : Yusuf Nar, Eylül 19, 2006, Salı 9:05
Etiket(ler) : asp, asp.net, web, web uygulamaları
ASP.NET, Web sayfaları ve web servisleri oluşturmak için Microsoft tarafından .NET vizyonu çerçevesinde geliştirilen teknolojidir. Yeni bir yaklaşım ortaya konarak klasik web uygulamalarının object-oriented paradigmasıyla çalışması sağlandı. Böylelikle web sayfaları ve web sayfalarındaki kontroller birer obje olarak kullanılabilir hale geldi.
Her .NET uygulamasında olduğu gibi Asp.net sayfaları da çalıştırılırken öncelikle .NET CLR compiler tarafından MSIL'e çevrilmektedir. Daha sonra JIT compiler tarafından bu aradil makine koduna çevrilir ve işlemci tarafından çalıştırılır. .NET Framework bu safhaları sayfanın her çağrılmasında yapmaya gerek duymaz. Birkere sayfa derlendiğinde daha sonra derlenmiş kod bellekten çalıştırılmaktadır. Bu sayede uygulamalar klasik asp sayfalarına göre daha performanslı çalışır.
Tıpkı windows formlar gibi asp.net uygulamalarında da web form'lar vardır. Web sayfaları event-driven mantığına yaklaştığı için bu şekilde adlandırılmaktadır.
ASP.NET'in ASP'ye karşı Avantajları
- ASP.NET uygulamaları derlenmiş kod üzerinden çalışır dolayısıyla hatalar dizayn zamanında ayıklanmıştır.
- try-catch blokları sayesinde hata yönetimi kolaylaşır.
- Kullanıcı kontrolleri sayesinde uygulamalar daha modüler hale gelir.
- Sayfa tasarımı windows uygulamalarındaki gibi kolay hale gelmiştir.
- Geniş bir kontrol ve sınıf kütüphanesi ile daha kısa geliştirme zamanı sağlar.
- Diğer .NET uygulamalarında olduğu gibi çoklu programlama dili desteği sağlar. VB.NET, C Sharp, Managed C++ v.s.
- Cache mekanizmasını tüm sayfa üzerinde yada sayfanın belirli kısımları üzerinde tanımlanabilmesini ve bu sayede uygulamanın performansının esnek bir şekilde yönetilebilmesini sağlar.
- Session nesnesinin SQL Server üzerinde tutulabilmesine olanak verir. Bu sayede server resetlendiğinde veya ASP.NET worker process tekrar başladığında Session değerleri korunur.
- .NET 2.0 ile beraber framework'ün üretmiş olduğu html kodu W3C\ECMA standartlarına uygun hale gelmiştir. Daha önceki versiyonlarında(1.0, 1.1) bu konuda sorunlar vardı.
Geliştirme Araçları
ASP.NET uygulamaları geliştirmek için çeşitli araçlar var. Bunlardan ücretsiz olanlar arasında en yaygın olanı Visual Web Developer 2005 Express Edition'dır. Profesyonel anlamda en yaygın kullanılan araç Visual Studio 2005'tir.
.ASPX Sayfaları
aspx .NET ortamında web sayfaları için kullanılan dosya formatıdır. aspx sayfaları gerçekte düz metin sayfalarıdır. aspx sayfaları html ve dinamik koddan oluşur. aspx içerisinde C# kodları da yazılabilir fakat tercih edilmeyen bir yöntemdir. C# kodları business logic dediğimiz asıl işi yapan kısımdır. aspx sayfaları ise arayüz'ü (interface) temsil etmektedir.
Sunucudan gelen talep ve cevapları içeren dinamik kod asp, jsp, php' de olduğu gibi
<% dinamik kod %>
şeklinde aspx içinde yazılır. aspx dosyaları ve diğer dosyalar IIS (Internet Information Services) üzerinde çalıştırılır. Bir aspx sayfası çağrıldığında IIS bunu .NET Framework'e yönlendirir.