Ajax Nedir?

Yazan : Yusuf Nar, Nisan 02, 2007, Pazartesi 16:00
Etiket(ler) : ajax, atlas, XMLHttpRequest, postback

Ajax'ı çoğumuz son bir kaç yıldır duydu ve belki kullanmaya başladı. 2005'te Ajax olarak adlandırılmaya başlansa da ilk olarak 1996 yılında Internet Explorer 3 ile örnekleri mevcuttur.

Ajax bir ürün, teknoloji yada proglama dili değil. Aslına bakarsanız web uygulamalarında kullanılan bir teknikten öte birşey değil. Kullanılan dilin yada platformun önemi olmaksızın her türde (php, jsp, asp.net, cgi) araç ile uygulanabilir. asp.net ile çalışan ajax araçlarını php'de kullanamayız ama ajax'ın her ikisinde de çalışma yapısı genel olarak aynıdır.

Ajax Ne işe Yarar?

Sıradan bir web uygulaması ile Ajax ile çalışan web uygulaması arasında işlevsel olarak bir fark yoktur. Aynı işi yaparlar ama bazan Ajax çok daha kullanışlı olabilmektedir. Sıradan bir web sayfasında bir butona tıkladığınızda eğer sunucu ile işlem yapılacaksa, sayfa gider gelir, postback olur. Ajax kullanıldığında ise sayfanın gitmesine-gelmesine gerek kalmaksızın, işlemler arka planda yaptırılır. Sonuçta sayfada bir takım kontrollerin değerleri v.s. değişecekse, bu lokal olarak gerçekleşir. Sadece değişen-etkilenen kontrol(ler) güncellenir. Ziyaretçi sayfa ne zaman gidecek diye beklerken bir anda işlemin sonucunu görür.

Çalışma Prensibi

Burada bir web sayfasında ajax'ın nasıl uygulanabileceğinden detaylı olarak bahsetmeyeceğiz. Sadece genel olarak nasıl bir mimariye sahip olduğunu açıklamaya çalışacağım.

• Javascript : Sunucu ile yapılan bilgi alış verişleri javascript ile kontrol edilir. Sunucudan gelen bilgiler javascript ile kontrollere yansıtılır.
• XMLHttpRequest yada IFrame : Eski uygulamalarda IFrame yapısıyla aynı işlevsellik sağlanırken yeni uygulamalarda XMLHttpRequest nesnesiyle haberleşilir. Sunucu tarafındaki işlemler bu nesne ile yaptırılır.
• XML : Sunucu ile yapılan bilgi alış verişinde genelde kullanılan veri(data) formatıdır. XML kullanılması şart değildir, basit metin formatı da kullanılabilir ama XML in yapısı, fonksiyonu onu ön plana çıkarmaktadır.

Ajax'ı Web Uygulamalarımda Nasıl Kullanabilirim?

Ajax yapı itibariyle biraz karmaşıktır. Javascript, XMLHttpRequest, XML gibi işlerle uğraşmak çoğu kulağa biraz itici geliyor. Ajax'ın ne olduğunu anlamak için basit bir Ajax örneğini denemenizi öneririm. Fakat güzel olan şey; Ajax'ı kullanmak için bu kadar çok uğraşmaya gerek yok. Her web uygulaması platformu için geliştirilmiş framework'ler bulunmakta. Bu framework'ler yardımıyla ajax'ı kullanmak basit bir web kontrolünü kullanmak kadar kolay diyebilirim. Genel olarak asp.net'i kullandığım için onunla ilgili ilk olarak aklıma gelen örneklerden birkaçı;

• Atlas Ajax : Microsoft'un da desteklediği bir framework. Atlas'ı anlatan vidyoları v.s. mevcut. Ücretsizdir.
• Telerik Ajax : Şu ana kadar gördüğüm en kullanışlı framework. Ajax Manager kontrolü farklı özellikleriyle diğerlerinden ayrılıyor. Ücretli bir ürün olduğunu belirtmeliyim.

7 Yorum